راهنمای تشخیص عسل اصل

امروزه روش های متفاوتی برای تشخیص عسل اصل و طبیعی از انواع غیر طبیعی آن پیشنهاد می شود اما به دلایل زیر هرگز قابل اعتماد نیستند و نمی توان با این روش ها، عسل طبیعی را شناخت. در این قسمت تعدادی از باورهای مردم عادی را در مورد تشخیص عسل طبیعی که عملا بی پایه و اساس است را بیان می کنیم .

روش های اشتباه برای تشخیص عسل اصل

عده ای براین باورند که توسط  کبریت و مقداری آب، می توان عسل طبیعی را تشخیص داد؛ درحالیکه  این روش کاملا غیر ممکن است. یکی از افراد ادعای  مضحکی کرده که با ریختن مقداری عسل طبیعی در آب می توان تصویر زنبور عسل را در آب دید.

یکی دیگر از باورهای رایج در بین مردم تشخیص توسط کبریت یا شمع می باشد. با این توضیح که اگر عسل سوخت، عسل تقلبی است و عده ای نیز می گویند که اگر عسل سوخت، عسل طبیعی است. اما همانطور که می دانیم خصوصیات فیزیکی هر نوع عسل متفاوت است این روش هرگز روش مناسبی برای تایید و تست کیفیت عسل نمی باشد.

 

در روش بیان شده توسط آب، افراد به انحلال عسل در آب توجه می کنند. در این روش افراد معتقدند اگر عسل در آب سریع حل شد، تقلبی است و اگر عسل با زمان طولانی تر حل شد (به آسانی در آب حل نشود)، عسل طبیعی است.

در این مورد باید به مسئله غلظت انواع عسل ها توجه کرد و اینکه درصد رطوبت و سرعت انحلال پذیری انواع عسل ها در آب متفاوت است و این روش نمی تواند شیوه مناسبی برای تشخیص عسل اصل و مرغوب باشد. برای مثال عسل های جنگلی و یا مرکبات در حالت عادی کاملا شل و روان هستند و این مورد جز خصوصیت فیزیکی و ظاهری آنهاست. به همین دلیل به راحتی در آب حل می شوند. اگر شخص بخواهد با روش تست توسط آب و انحلال پذیری عسل، آن را مورد بررسی قرار دهد، قطعا دچار اشتباه شده و عسل طبیعی را عسل تقلبی معرفی می کند.

یکی دیگر از روش های اشتباه در تست عسل، روش توجه به رنگ عسل است. باید گفت که رنگ هر عسل، مربوط به شهد گیاه استفاده شده توسط زنبور است. همچنین نوع خاک منطقه نیز در آن موثر است . بعضی از عسل ها به رنگ قرمز و سیاه و برخی مثل عسل یونجه به رنگ زرد روشن هستند. پس با این تفاسیر رنگ هر عسل دلیل برکیفیت خوب یا بد آن نیست. البته قابل ذکر است که برخی از شرکت ها و فروشندگان برای جذاب و تیره شدن رنگ عسل های خود، آنها را حرارت داده و یا به آنها رنگ های خوراکی می افزایند. مطلب قابل توجه این است که رنگ، طعم و غلظت انواع عسل با توجه به عواملی چون تنوع گیاهان، جنس خاک و گیاه غالب موجود در منطقه تغییر می کند و تمامی این عوامل در رنگ عسل تاثیر گذار می باشد.

با توجه به مطالب فوق به این نتیجه می رسیم که رنگ و غلظت یک عسل نمی تواند بیانگر کیفیت آن باشد.

درصد رطوبت بالای یک عسل با توجه به شرایط  منطقه برداشت عسل متفاوت است. مثلا عسل هایی چون مرکبات که از مناطق شمالی کشور برداشت می شود، بسیار روانتر از سایر عسل ها هستند چون درصد رطوبت آن ها بالاست و این مورد نیز دلیل مناسبی برای تشخیص عسل اصل یا تقلبی نیست.

 

با کمال تعجب یکی از عجیبترین روش های تشخیص عسل اصل و طبیعی از انواع غیر طبیعی آن را خدمتتان شرح می دهم. عده ای بر این باورند که اگر مقداری از عسل را با زرده تخم مرغ خام ترکیب کنیم و پس از چند دقیقه زرده به حالت زرده پخته شده تغییر شکل داد، می توان به اصل بودن عسل پی برد. واضح است که این مورد نیز کاملا فاقد دلایل علمی است و توجیه علمی ندارد پس روش درستی نیست.

عده ای از افراد معتقدند که رنگ، بو و عطر عسل روش مناسبی برای تشخیص کیفیت آن است. غافل از اینکه بعضی از فروشندگان با اضافه کردن اسانس به عسل های خود، بر عطر و بوی آن می افزایند. عطر و بوی هر عسل با یکدیگر متفاوت است و برخی از عسل ها هر چند با عطر و بوی کمتر نسبت به سایر آنها، دارای کیفیت و مرغوبیت بالاتری هستند.

بررسی کیفیت عسل شکرک زده:

شکرک زدن عسل نمی تواند دلیل کاملی برای توجیه مرغوب یا نامرغوب بودن عسل باشد. توضیح اینکه متاسفانه عده زیادی از مردم بر این باور اشتباهند که عسل طبیعی شکرک نمی زند. در حالیکه عوامل زیادی در کریستالیزاسیون (شکرک زدن = رس بستن) عسل تاثیر گذارند؛ از جمله درجه حرارت محیط، میزان گرده گل موجود در عسل، رطوبت، دیاستاز و نوع پوشش گیاهی منطقه. به علت این باور اشتباه رایج در بین مردم، بعضی از فروشندگان عسلهای خود را حرارت داده تا از شکرک زدن آنها جلوگیری کنند. هرچند با این کار مقادیر زیادی از خواص و آنزیم های عسل از بین می رود. پس شکرک زدن یا نزدن عسل دلیل مناسبی برای تشخیص کیفیت عسل نیست.

یکی دیگر از روش هایی که به غلط برای تشخیص عسل اصل استفاده می شود، ریختن چند قطره از عسل بر روی ناخن است. اگر بعد از چند دقیقه عسل روی ناخن باقی ماند، عسل اصل و اگر پخش شد عسل تقلبی است. این مورد نیز با توجه بر تفاوت غلظت عسل ها کاملا اشتباه می باشد.

یکی دیگر از این روشهای اشتباه جهت تشخیص عسل اصل استفاده از نان تست است. اگر عسل طبیعی روی نان تست مالیده شود و بعد از چند دقیقه نان تست سفت شود، عسل طبیعی و اگر نان نمدار و مرطوب شود، عسل تقلبی است. این روش نیز مانند سایر روش ها پایه و اساس علمی ندارد.

بسیار توصیه شده که از نوع خام عسل استفاده کنید چون بر اثر حرارت خواص مفید عسل کاهش می یابد. انواع عسل هایی که در فروشگاه ها با رنگهای شفاف و بسته بندی های زیبا به چشم می خورند، از انوع عسل های حرارت دیده هستند.

تعدادی از فروشندگان و زنبورداران برای اینکه بتوانند راحت تر و بیشتر محصول خود را به فروش برسانند، برخی از ویژگی های محصول خود را به عنوان محصول اصل و مرغوب بیان می کنند. متاسفانه آن ها از سادگی ذهن مردم جهت فروش بیشتر خود استفاده می کنند. این دسته از افراد از شیوه هایی استفاده می کنند که برای عامه مردم قابل پذیرش باشد.

یکی دیگر از کسانی که به باورهای اشتباه مردم در مورد تشخیص عسل اصل و تقلبی دامن می زنند، فروشندگان عسل هستند. آنها تنها شنیده های خود را در این مورد به مشتری انتقال می دهند و متاسفانه افراد عادی به گفته های آنها اعتماد کرده و در نتیجه باورهای اشتباه در این رابطه در بین مردم رواج می یابد.

در بسیاری از موارد نیز متاسفانه نشریات و سایت های مختلف، بدون داشتن اطلاعات و بار علمی اقدام به نشر دانسته های خود در این رابطه می کنند و افکار اشتباه خود را در بین مردم می پراکنند.

گاهی افراد از تجربه ای که طی خرید های قبلی خود از مثلا زنبورداران بدست آورده اند، استفاده کرده و آن را به خریدهای بعدی خود و افراد دیگر تعمیم می دهند. برای مثال ممکن است فردی در خرید قبلی خود عسلی را خریداری کرده که از رنگ و بوی آن رضایت کافی داشته، از آن به بعد همیشه از همه عسل ها انتظار رنگ و بوی زیاد دارد و صرفا رنگ و بوی زیاد، معیار تشخیص اصل یا تقلبی بودن عسل برای او می شود.

بهترین راه تشخیص عسل اصل و طبیعی چیست؟

صحیح و دقیق ترین راه تشخیص کیفیت عسل طبیعی از نوع تقلبی آن و اطلاع یافتن از خالص بودن آن، آزمایشگاه می باشد. کافی است تنها مقداری از عسل را به آزمایشگاه تخصصی عسل برده و درخواست آنالیز ترکیبات تشکیل دهنده آن را داشته باشید. این روش تنها راه تشخیص قطعی طبیعی بودن عسل است. در آزمایشگاه تخصصی عسل فاکتورهای مهمی چون میزان رطوبت، گلوکز، فروکتوز، ساکاروز، هیدروکسی متیل فورفورال و… مورد بررسی قرار گرفته و میزان دقیق آنها مشخص می شود. هرچند استانداردهای موارد فوق در مورد عسل های مختلف متفاوت است ولی موارد استثنایی نیز وجود دارد. مثلا طبق استانداردها میزان ساکاروز عسل طبیعی باید زیر 5 درصد باشد اما در مورد عسل کنار استثناعا این مورد بالای 5 درصد است. با این تفاسیر عسل کناری که ساکاروز بالای 5 درصد داشته باشد، طبیعی محسوب می شود.

بعضی از افراد در هنگام خرید عسل تنها به فاکتور ساکاروز و درصد آن توجه می کنند و ترکیبات دیگر را نادیده می گیرند. در حالیکه ساکاروز عامل مهمی برای عسل است، عده ای از فروشندگان و زنبورداران با افزودن موادی به عسل، ترکیب آن را تغییر داده و درصد ساکاروز آن را به پایینترین حد ممکن می رسانند؛ حتی گاها آن را صفر می کنند.

فاکتورها و عوامل مهم در تشخیص عسل اصل و طبیعی عبارتند از:

• ساکاروز: حداکثر 5 درصد
• فروکتوز: حداقل 30 درصد
• گلوکز: 20 تا 35 درصد
• نسبت فروکتوز به گلوکز:حداقل 0.9
• قندهای احیا کننده: حداقل 65 درصد
• رطوبت: حداکثر 20 درصد
• پرولین: حداقل 180 mg/kg
• فعالیت دیاستازی (کمی): حداقل DN8
• فعالیت دیاستازی (کیفی): مثبت

توجه داشته باشید که حتما باید به چند مورد از موارد بررسی شده توسط آزمایشگاه، دقت کرد و تنها صرف یک یا دو مورد آن، کافی نمی باشد. مثلا ساکاروز یک عسل طبیعی، باید حداقل زیر 5 باشد. در این صورت می توان گفت که عسل خلوص خوبی دارد. ولی گیاه گون کلا درصد ساکاروز پایین دارد و میزان درصد ساکاروز آن حداکثر 3 است. در صورتی که ساکاروز و یا قند عسل زیاد باشد، می توان شک کرد که زنبوردار از آب و شکر برای تغذیه زنبورهای خود استفاده کرده و یا اینکه موادی را به عسل افزوده است.

پرولین چیست؟

پرولین اسید آمینه اصلی موجود در عسل  است که مقدار کافی از آن برای طبیعی بودن عسل لازم است و به عنوان یکی ازشاخص های اصلی کیفیت عسل مورد توجه قرار می گیرد. از پرولین می توان برای تشخیص عسل اصل، کمک گرفت. اسید آمینه های موجود در عسل مثل پرولین، تحت تاثیر میزان تغذیه زنبورها از گرده گیاهان می باشد. میزان پرولین در عسل دقیقا بر خلاف میزان ساکاروز موجود در عسل است. یعنی هر چه میزان عدد پرولین بیشتر باشد، عسل دارای کیفیت و مرغوبیت بالاتری است و طبیعی تر شمرده می شود و درصد خلوص آن بیشتر است.

اگر به دنبال عسل با کیفیت و با خلوص بالا هستید حتما برگه مربوط به آزمایشگاه را بطور دقیق بررسی کنید و توجه ویژه ای به میزان پرولین و ساکاروز عسل مورد آزمایش داشته باشید.

اهمیت تشخیص عسل اصل از نوع تقلبی، به این دلیل است که عسل خالص و اصل دارای خواص درمانی است نه عسل تقلبی که حاصل تغذیه زنبور عسل با آب و شکر و افزودن مواد افزودنی به عسل تولیدی زنبورهاست.

در پایان می توان گفت کیفیت عسل را خود زنبورداران تعیین می کنند؛ چون در حقیقت آنها هستند که تغذیه زنبورها را برعهده دارند.

به امید اینکه بتوان باورهای اشتباه مردم در مورد تشخیص عسل اصل از تقلبی را به حداقل ممکن رساند و همه افراد با خرید دقیق و درست خود بتوانند از خواص درمانی و بیشمار انواع عسل، این ماده بهشتی، استفاده کنند.