دانشمندان در دانشگاه ساسِکس بهترین راه برای کنترل کنه واروآ،یکی از بزرگترین تهدیدهایی که زنبور عسل با آن مواجه است را بدون آن که به زنبور عسل آسیبی برسد پیدا کردند.
گروهی در آزمایشگاه پرورش زنبور عسل و حشرات اجتماعی، میزان و روش درمان کندو با اسید اگزالیک،ماده شیمیایی طبیعی که در حال حاضر در زنبور داری برای کنترل کنه واروآ استفاده می شود را دریافتند.
اما یکی از این روش ها یعنی تصعید،که در آن ماده شیمیایی توسط دستگاه گرمایی الکتریکی به صورت بخار در داخل کلونی استفاده می شود،هیچ تاثیر منفی بر روی زنبورها از خود به جای نمی گذارد.در حقیقت کلونی هایی که این روش درمان شده اند ۲۰% زنبور بیشتری را به مدت چهارماه به نسبت کندوهایی که درمان نشده بودند، حفظ کردند.
این روش همچنین ساده ترین راه استفاده از این ماده شیمیایی است و یک بار استفاده درصد از بین رفتن کنه ها واروآ ۹۷% می باشد و در مقادیر کم بسیار موثرتر از دیگر روش ها است
علاوه برهمه این ها هزینه استفاده از آن برای درمان کندوها نیز بسیار کم است.
آقای پرفسور راتنیکز می گویند: ” استفاده از روش تصعید بسیار خوب تر از آنی است که تصور می شود.بهترین روش برای از بین بردن کنه واروآ اسید اگزالیک است و این در حالی است که هیچ تاثیر منفی از خود بر جای نمی گذارد و سریعترین روش ممکن برای استفاده می باشد.”
“زنبورداران تنها باید از روش تصعید استفاده کنند. اگر آن ها با این روش از اسید اگزالیک استفاده کنند می توانند از کشته شدن بیشتر انگل ها اطمینان حاصل کنند و به زنبورهای خود نیز آسیبی نرسانند.”
کنه واروآ مستقیما به زنبور عسل آسیب وارد می کند و همچنین بیماری های ویروسی را گسترش می دهد که باعث از دست رفتن کلونی می شود. کنترل کنه واروآ در ابتدا و در هنگامی که می شد از آپیستان استفاده کرد بسیار آسان بود. آپیستان حاوی ترکیب شیمیایی است که می توانست ۹۹% از کنه های واروآ را از بین ببرد و برای زنبورها نیز ضرری به همراه نداشته باشد. اما امروزه کنه واروآ به این ماده مقاوم شده است.تحقیقات پیشین حاکی از این موضوع بودند که اسید اگزالیک قادر است کنه های واروآ را از بین ببرد اما هیچ کس به بررسی تفاوت میزان و روش استفاده از آن و کیفیت میزان کشندگی آن نپرداخته بود.
محققان آزمایشگاه پرورش زنبور عسل و حشرات اجتماعی که توسط اِسمه فِربِرن و شرکت عسل رز (Rows)تاسیس شده است این شکاف های مهم را پر کرده اند.
درباره این تحقیق
در این مطالعه از ۱۱۰ کلونی در ساسِکس کشور انگلستان در زمستان سال ۱۳_۲۰۱۲ و ۹۰ کلونی دیگر در زمستان ۱۴_۲۰۱۳ استفاده شد.همه کندوها همان طور که اغلب در زمستان این گونه است خالی از نوزادان بودند.عدم وجود نوزادان امری مهم است.واروآ در دو موقعیت در کندو یافت می شود: ۱) در سلول های مهروموم شده نوزدان (به عنوان مثال سلولی که دارای شفیره زنبور عسل است) مکانی که کنه های ماده تخم های خود زا در آن می ریزند و جایی که کنه های جوان با تغذیه از خون نوزادان رشد می کنند. ۲) کنه مسافر: که چسبیده به بدن زنبورهای کارگر بالغ هستند. اسید اگزالیک تنها کنه های واروآ که در موقعیت دوم هستند را از بین می برد.
سه روش استفاده از اسید اگزالیکی که توسط زنبورداران استفاده می شود با یکدیگر مقایسه شدند: ۱) روش تصعید که در آن کریستال های اسید اگزالیک توسط دستگاه گرمایی الکتریکی به صورت بخار وارد ورودی کندوی زنبور عسل می شود ۲) چکاندن اسید اگزالیک که در آن دریچه کندو برداشته شده و محلول بر روی زنبورها ریخته می شود. ۳) اسپری کردن که همانند روش چکاندن است تنها با این تفاوت که قابل ها با محلول اسپری می شوند.
مقادیر استفاده شده ۵۶،۰-۱،۱۲۵و۲،۲۵گرم به اضافه ۴،۵گرم به صورت تصعید برای هر کندو بود.
میزان کنه های واروآ کشته شده به واسطه استخراج کنه ها از نمونه ای حاوی تقریبا ۳۰۰ زنبور کارگر که بلافصله پیش از درمان و دوباره دو هفته بعد انتخاب شدند مشخص شد. کنه ها به وسیله آب استخراج و شمارش شدند.چنانچه نمونه اولیه حاوی ۲۵ کنه در هر ۱۰۰ زنبور و نمونه اولیه حاوی ۲۵ کنه در هر ۱۰۰ زنبور و نمونه دوم دارای ۱ کنه در هر ۱۰۰ زنبور، میزان مرگ و میر کنه ها ۲۴_۲۵ یا ۹۶% بود.
بعلاوه در این پروژه تاثیرات مخرب احتمالی اسید اگزالیک از منظر تعداد و زنبوران کارگر کشته شده در حین درمان و مرگ و استقامت کلونی در چهارماه بعد یعنی در بهار بررسی شد.
رهبری این مطالعه توسط دانشجوی دکتری به نام حسن التوفیلا که مدرک دکتری وی در دانشگاه دمشق ارائه شده است و پرفسور راتنیکز به همراه همکاران ایشان در زنبورداری لوسیانو اسکاندین صورت گرفته است.
منبع:صندوق حمایت از توسعه صنعت زنبورداری کشور
